Zadania i uprawnienia PE

Kompetencje PE obejmują:

a) uprawnienia ustawodawcze

Wraz z Radą Unii Europejskiej i Komisją Parlament współtworzy prawo wspólnotowe poprzez zastosowanie pracedury konsultacji, współpracy i współdecydowania. W niektórych obszarach jak np. wydatki na rolnictwo, czy zobowiazania międzynarodowe kompetencje prawodawcze przypadają jedynie Radzie UE. Parlament nie posiada prawa do inicjatywy ustawodawczej. Procedura ustawodawcza w PE przebiega w następujacy sposób: Komisja Europejska przedstawia Parlamentowi propozycję legislacyjną; odpowiednia tematycznie komisja parlamentarna wyznacza posła sprawozdawcę, który przygotowuje projekt raportu nt. danej propozycji Komisji i przedstawia go odpowiedniej komisji parlamentarnej do dyskusji; po ewentualnych poprawkach projekt raportu jest przedmiotem głosowania w komisji parlamentarnej, jak również przedmiotem dyskusji w grupach politycznych; ostatecznie raport trafia na sesję parlamentarną i po uwzględnieniu ostatnich poprawek jest poddawany głosowaniu. Efektem końcowym tego procesu jest dokument wyrażający oficjalne stanowisko Parlamentu Europejskiego.

b) uprawnienia budżetowe

W grudniu każdego roku PE uchwala budżet. Warunkiem wejścia w życie ustawy budżetowej jest podpisanie jej przez przewodniczacego Parlamentu. PE ma także prawo do odrzucenia projektu budżetu w całości, jak również może on zażądać wniesienia nowego projektu. Ponadto PE udziela Komisji absolutorium z wykonania budżetu za rok poprzedni. Kompetencje budżetowe sprowadzają się także do ustalania wydatków nieobligatoryjnach. Są to wydatki, które nie wynikają z postanowień traktatowych, ani z uchwalonych na ich podstawie aktów prawnych i obejmują np. wydatki na finansowanie polityki regionalnej, socjalnej, energetecznej, czy ekologicznej. W przypadku wydatków obligatoryjnych (m.in. na finansowanie wspolnej polityki rolnej) PE może zgłosić poprawki, co do ich alokacji.

c) uprawnienia kontrolne

Uprawnienia kontrolne PE obejmują wszystkie obszary działaności UE i są wykonywane w stosunku do Komisji Europejskiej, Rady UE, Rady Europejskiej i także wyględem instytucji odpowiedzialnych za politykę zagraniczną i sprawy bezpieczeństwa. Kontrola PE koncentruje się w dużym stopniu na Komisji Europejskiej. Przewodniczący Komisji wybierany jest po konsulatacji z Parlamentem. Po przesłuchaniu desygnowanych komisarzy PE może zatwierdzić lub odrzucić skład Komisji w całości (nie ma uprawnień do decydowania o poszczególnych kondydatach). Ponadto PE może odwołać Komisję, uchwalając votum nieufnosci wiekszością dwóch trzecich głosów. Parlament sprawdza przedkładane przez Komisję bieżące sprawozdania z poszczególnych obszarów działalności jak np. wykonywania budżetu, czy realizacji celów politycznych. PE ma prawo do zadawania pytań Komisji i Radzie UE, a te są zobowiazane do udzielenia pisemnej lub ustnej odpowiedzi.

W ramach uprawnień budżetowych i kontrolnych PE posiada Komisję Kontroli Budżetu.